OʻSMIR SPORTCHILARDA MOTIVATSION JARAYONLARNI SHAKLLANTIRISHNING PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI
Kalit so‘zlar:
oʻsmir sportchilar, sport psixologiyasi, motivatsiya, ichki motivatsiya, tashqi motivatsiya, oʻzini oʻzi belgilash, sport faoliyati, oʻziga ishonch, murabbiy, psixologik qoʻllab-quvvatlash.Abstrak
Ushbu maqolada oʻsmir sportchilarda motivatsion jarayonlarni shakllantirishning psixologik xususiyatlari, motivatsiyaning sport faoliyati samaradorligi va shaxs kamolotiga taʼsiri nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Oʻsmirlik davrida yuz beradigan jismoniy, psixologik va ijtimoiy oʻzgarishlarning sport motivatsiyasi bilan oʻzaro aloqasi yoritiladi. Sport faoliyatiga boʻlgan ichki va tashqi motivlar, oʻzini oʻzi belgilash, oʻziga ishonch, muvaffaqiyatga intilish, musobaqa sharoitidagi emotsional holatlar hamda ijtimoiy qoʻllab-quvvatlashning motivatsion jarayonlardagi oʻrni ochib beriladi. Tadqiqotning nazariy ahamiyati sport motivatsiyasining tarkibiy qismlarini oʻsmirlik davri xususiyatlari bilan bogʻliq holda yoritishdan, amaliy ahamiyati esa mashgʻulot jarayonida sogʻlom motivatsion muhitni shakllantirishga qaratilgan tavsiyalarni asoslashdan iborat.
References
1. Deci E. L., Ryan R. M. The “What” and “Why” of Goal Pursuits: Human Needs and the Self-Determination of Behavior // Psychological Inquiry. — 2000. — Vol. 11, No. 4. — P. 227–268. — DOI: 10.1207/S15327965PLI1104_01.
2. Amorose A. J., Anderson-Butcher D. Autonomy-Supportive Coaching and Self-Determined Motivation in High School and College Athletes: A Test of Self-Determination Theory // Psychology of Sport and Exercise. — 2007. — Vol. 8, No. 5. — P. 654–670. — DOI: 10.1016/j.psychsport.2006.11.003.
3. Amorose A. J., Anderson-Butcher D., Newman T. J., Fraina M., Iachini A. High School Athletesʼ Self-Determined Motivation: The Independent and Interactive Effects of Coach, Father, and Mother Autonomy Support // Psychology of Sport and Exercise. — 2016. — Vol. 26. — P. 1–8. — DOI: 10.1016/j.psychsport.2016.05.005.
4. Jõesaar H., Hein V., Hagger M. S. Youth Athletesʼ Perception of Autonomy Support from the Coach, Peer Motivational Climate and Intrinsic Motivation in Sport Setting: One-Year Effects // Psychology of Sport and Exercise. — 2012. — DOI: 10.1016/j.psychsport.2011.12.001.
5. García Calvo T., Cervelló E., Jiménez R., Iglesias D., Moreno Murcia J. A. Using Self-Determination Theory to Explain Sport Persistence and Dropout in Adolescent Athletes // The Spanish Journal of Psychology. — 2013. — DOI: 10.1017/sjp.2013.24.
6. Nicholls J. G. The Competitive Ethos and Democratic Education. — Cambridge, MA: Harvard University Press, 1989.
7. Teixeira P. J., Carraça E. V., Markland D., Silva M. N., Ryan R. M. Exercise, Physical Activity, and Self-Determination Theory: A Systematic Review // International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity. — 2012. — Vol. 9. — Article 78. — DOI: 10.1186/1479-5868-9-78.
